09/09/2026
Phần lớn cuộc trò chuyện về longevity – sống thọ và sống khỏe thường tập trung vào việc kéo dài những năm tháng khỏe mạnh của mỗi người. Nhưng khi tuổi thọ ngày càng tăng, một câu hỏi khác cũng cần được đặt ra: ai sẽ đồng hành và chăm sóc chúng ta khi về già? Tuổi thọ cao hơn đồng nghĩa với việc nhiều gia đình sẽ phải dành thêm thời gian, nguồn lực và công sức cho việc chăm sóc cha mẹ lớn tuổi – từ đưa đón đi khám, quản lý thuốc men, tài chính đến những nhu cầu rất đời thường.
Điều đáng nói là rất nhiều người bước vào vai trò người chăm sóc một cách gần như vô thức. Ban đầu có thể chỉ là đưa cha mẹ đi khám, thanh toán hóa đơn hoặc cùng họ đi dạo. Rồi theo thời gian, trách nhiệm dần mở rộng sang bữa ăn, việc đi lại, giấc ngủ, thuốc men và những sinh hoạt hàng ngày. Đến một lúc, người chăm sóc nhận ra mình đã trở thành người gánh phần lớn trách nhiệm, dù quá trình ấy hiếm khi có một thời điểm cụ thể để “nhận vai”.
Đây cũng là lúc một nghịch lý xuất hiện. Chăm sóc cha mẹ thường được xem là trách nhiệm tự nhiên của gia đình, nhưng khi một người phải đảm nhận công việc ấy trong thời gian dài, sức khỏe của chính họ có thể bị ảnh hưởng. Giấc ngủ bị xáo trộn, công việc gián đoạn, các mối quan hệ thu hẹp, trong khi nhu cầu chăm sóc của cha mẹ ngày càng phức tạp. Công việc chăm sóc vì thế không chỉ tiêu tốn thời gian mà còn có thể tạo ra một gánh nặng thể chất và tinh thần đáng kể.
Tại nhiều quốc gia châu Á, áp lực này càng rõ khi việc chăm sóc người cao tuổi vẫn chủ yếu được đặt lên vai gia đình. Trong khi đó, mô hình gia đình nhiều thế hệ đang dần thay đổi, khiến trách nhiệm từng được chia sẻ giữa nhiều thành viên ngày càng tập trung vào một hoặc hai người. Công việc chăm sóc không lương cũng thường do phụ nữ đảm nhận; tại một số thị trường như Hong Kong, Singapore hay Malaysia, người giúp việc gia đình có thể chia sẻ một phần công việc, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc họ luôn được đào tạo hoặc hỗ trợ đầy đủ.
Vì vậy, chăm sóc người chăm sóc cần được xem là một phần của bài toán sức khỏe. Nghỉ ngơi, chăm sóc sức khỏe tinh thần hay có người thay phiên là những hỗ trợ quan trọng, nhưng về lâu dài, gia đình cần một hệ thống được tổ chức tốt hơn để phân chia trách nhiệm. Trước khi tìm đến một dịch vụ chăm sóc, nên đặt ra những câu hỏi rất thực tế: dịch vụ đó đáp ứng nhu cầu nào, ai chịu trách nhiệm cho từng phần việc, khi có sự cố thì xử lý ra sao, người chăm sóc có được hỗ trợ và đào tạo hay không, và nếu người chăm sóc chính không thể tiếp tục thì kế hoạch dự phòng là gì.
Sau cùng, longevity không nên chỉ được đo bằng số năm một người có thể sống. Một cuộc đời dài hơn cũng cần đi cùng một hệ thống chăm sóc đủ tốt để người cao tuổi được sống với phẩm giá, trong khi con cái và những người thân bên cạnh họ không phải đánh đổi toàn bộ sức khỏe, công việc và đời sống riêng. Chăm sóc cha mẹ có thể bắt đầu từ tình yêu và trách nhiệm, nhưng để đi đường dài, nó cần thêm một thứ rất thực tế: sự sẻ chia.
Ảnh: Getty
