12/12/2025
THỰC TẾ CUỘC SỐNG
Câu nói tiếp theo mà mình nghe đến thuộc lòng lúc chuẩn bị đi và trong thời gian sống thử ở Châu Âu, đó là:
'Sống ở Châu Âu vất vả và cơ cực lắm, không hào nhoáng và dễ dàng như bạn nghĩ đâu.'
Và hôm nay, mình sẽ tiếp tục viết bài dựa trên trải nghiệm - góc nhìn - tư duy cá nhân, để những ai chưa đến đây có cái nhìn đa chiều hơn về nhận định này.
Đầu tiên, bố mẹ mình đã từng đi xuất khẩu lao động ở Nga bảy năm trời vào cuối những năm 80 đến đầu những năm 90 của thế kỉ 20, và hiện tại, hai đứa em con nhà gì ruột mình cũng đang đi xuất khẩu lao động ở Đài Loan để kiếm tiền về nuôi sống gia đình.
Thứ hai, mình sinh ra trong một gia đình rất nghèo, và cuộc sống của mình trước đây không hề dễ dàng một chút nào. Từ hồi lớp hai mình đã theo mẹ ra chợ quê bán bánh rán từ bốn giờ sáng trong cái lạnh căm căm của mùa đông, từ lớp bốn đến lớp tám buổi sáng mình bưng một rổ bánh chưng đi bán rồi chiều về mới đi học, từ lớp bảy cho đến lớp mười hai hè năm nào mình cũng đi làm thêm kiếm tiền cho năm học mới, lên đại học mình phải tự đi làm để trang trải tiền học phí và tiền sinh hoạt, và ra trường cho đến bây giờ mình cũng hoàn toàn phải tự lập. Trong khoảng thời gian ấy, mình đã làm đủ nghề từ giữ trẻ, phát tờ rơi, rửa bát thuê, bưng bê nhà hàng, làm nhân viên siêu thị, bán quần áo, trực tin nhắn trên fanpage, nhân viên bất động sản, du lịch,... Mình đã làm tất cả mọi công việc chân chính để tồn tại, và để có được một bản thân vững vàng lẫn cuộc sống tốt đẹp như ngày hôm nay.
Nên nếu những điều mình sắp nói sau đây có thẳng thắn và thực tế quá thì mong các bạn không hiểu nhầm rằng mình đang phán xét và khinh bỉ bất kì ai, hay bất cứ công việc gì trên đời này. Mình hoàn toàn tự tin rằng bản thân có đủ trải nghiệm và nhận thức để không làm việc ngu ngốc và dư thừa ấy.
Và cũng vì có đủ trải nghiệm và nhận thức, nên mình chưa bao giờ có suy nghĩ rằng chỉ cần đến Châu Âu (hay bất cứ xứ sở khác ngoài Việt Nam) là cuộc sống sẽ trở nên hào nhoáng và dễ dàng. Đó là suy nghĩ của những ‘người lớn’ chưa có sự trưởng thành về mặt tinh thần, đó là suy nghĩ của những người muốn chạy trốn thực tại vì không biết vấn đề nằm ở bản thân - những người có tuổi rồi mà vẫn mông lung và lạc lối ấy. Hoặc là suy nghĩ của những bạn trẻ chưa va vấp - trường hợp này mình không tính đến trong bài biết này - vì trẻ thì cần va chạm, cần trải nghiệm, trẻ thì ở đâu cũng phải học, cũng phải làm việc quần quật từ sáng đến tối để tích luỹ kinh nghiệm và khôn ra.
Trong rất nhiều phiên khai vấn, hay kể cả trong các mối quan hệ xung quanh, thi thoảng cũng có người đòi đi nước ngoài vì ở Việt Nam bế tắc quá. Rất nhiều người Việt có suy nghĩ rằng chỉ cần bỏ xứ mà đi, sang một đất nước giàu có hơn và có tỉ giá tiền cao hơn thì sẽ bớt khổ, nên họ lên đường với một tâm hồn rất trần trụi, không có sự chuẩn bị kĩ càng về mặt tinh thần và cũng không dùng tư duy để nhìn nhận thực tế. Khi người ta không có kiến thức, không có kĩ năng, không có một chuyên môn gì đặc biệt thì lẽ dĩ nhiên là họ sẽ phải bán mạng, phải đổi mồ hôi công sức để kiếm tiền. Đây không phải là chê bai hay khinh bỉ, mà đây là hiện thực, đây là luật chơi cơ bản nhất của cuộc đời.
Người Việt mình qua nước ngoài, nếu đi theo diện xuất khẩu lao động, hoặc lấy việc du học làm vỏ bọc để kiếm tiền đều rất vất vả. Chúng ta sẽ phải làm những công việc chân tay và phục vụ, như làm phụ bếp, làm phục vụ nhà hàng, làm nail,... và gần như đều phải làm quần quật không có ngày nghỉ để gửi tiền về cho gia đình, để trả nợ. Song song, chênh lệch tỉ giá khiến cho số tiền gửi về Việt Nam có vẻ lớn, nhưng khi ở bên này thì lại khá ít ỏi vì chi phí sinh hoạt rất cao. Khi đã trải qua thực tế khốc liệt và không được tươi sáng như suy nghĩ ban đầu, ta mới cảm thấy vỡ mộng, và mới dần rút ra nhận định "Châu Âu không hào nhoáng như bạn nghĩ đâu". Đây chính là tình huống để ta rút ra bài học về việc tư duy sâu sắc và bao quát hơn khi đưa ra một quyết định nào đó quan trọng trong đời, và sống thực tế hơn. Cái cốt lõi là ta có muốn rút ra bài học để phát triển bản thân không, hay vẫn tiếp tục nhìn thực tại theo nhận thức cũ và cho rằng đó là cách duy nhất để sống cuộc đời này.
Thêm một điều nữa, khi phải đi làm từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, đời sống tinh thần gần như không còn được quan tâm và chăm sóc, quần áo đẹp có khi cũng không có cơ hội để mặc, và cũng chẳng có thời gian riêng tư cho bản thân hay các mối quan hệ xã hội. (Đó là lý do vì sao nhiều người nói Châu Âu rất buồn). Vậy nên khi về Việt Nam ta phải mặc đẹp bù, ăn chơi bù, tiêu xài bù,... Và thế là nhiều người chưa trải nghiệm cuộc sống ở Châu Âu nghĩ rằng nó ngon lành, lấp lánh rồi cố gắng đi sang bằng được (với một tâm hồn trần trụi và tư duy đơn giản như đã nói ở trên).
Thật ra mình hiểu câu nói, "Châu Âu không hào nhoáng như bạn nghĩ đâu" là một lời nhắc nhở rất thân thiện, nó chỉ giống như là tôi đã vấp phải cái ổ gà này nên bạn hãy lái xe cẩn thận không bị ngã đau như tôi nhé. Nhưng ở một số bài viết trước, khi mình chia sẻ góc-nhìn-cá-nhân về một khía cạnh ở cuộc sống bên này, nhiều bạn đã dùng câu nói này để phản biện lại mình một cách không liên quan. Nên mình sẽ chia sẻ kĩ hơn về câu chuyện của mình để các bạn hiểu rõ hơn tại sao cuộc sống của mình ở đây lại dễ dàng nhé:
Thứ nhất, mình chưa bao giờ chỉ nhìn cuộc sống qua lăng kính màu hồng, mà mình nhìn nó như nó vốn là - có đủ trắng, xám, đen, đỏ, xanh, vàng, v.v... Mình sống rất thực tế, và nhìn nhận mọi thứ theo hướng thực tế nhất có thể. Nên mình không đến Châu Âu với một tâm hồn trần trụi, những suy nghĩ đơn giản, và những ảo tưởng thiếu thực tế.
Mình có sự chuẩn bị, có sự tính toán kĩ càng, và với một tâm thế hoàn toàn vững chãi khi qua đây.
Thứ hai, mình có công việc, có kiến thức và kĩ năng tốt, và ở đâu cũng có thể làm việc được. Nên mình không qua đây để lao vào kiếm tiền ngay lập tức, mình qua đây để đi học, phát triển bản thân, tìm hiểu văn hoá và xây dựng cuộc sống mới.
Thứ ba, mình đủ tỉnh táo để biết rằng chúng ta không thể thay đổi thực tại của mình bằng những nơi chốn khác, chúng ta chỉ có thể thay đổi thực tại bằng nhận thức và thái độ sống của mình. Ở đâu mà có tư duy rộng mở và thái độ tích cực thì cuộc sống cũng sẽ tốt, ở đâu mà thái độ tiêu cực và tư duy hạn hẹp thì cũng sẽ khổ.
Thứ tư, mình có rất nhiều bạn bè, anh em, khách hàng ở nước ngoài - họ cũng làm đủ mọi nghề, ở đủ mọi tầng lớp của xã hội - nên từ khi chưa qua đây thì mình cũng hiểu được cuộc sống ở đây phần nào, và biết nên chuẩn bị những điều gì để không bị vỡ mộng.
Thứ năm, Ở Việt Nam mình có rất nhiều cơ hội, có cuộc sống rất tốt, có thu nhập rất ổn nên việc thay đổi địa điểm cũng chỉ là để trải nghiệm một hình thái khác của cuộc sống, chứ không phải vì mông lung rồi chạy qua đây tìm kiếm con đường và cơ hội mới. Và nếu bạn tìm kiếm con đường mới thì cũng không sao cả, nhưng hãy suy nghĩ thực tế và xác định tinh thần thần thật kĩ càng để chiến đấu, vì đó không phải là một việc dễ dàng, dù bạn tìm kiếm nó ở đâu.
Mình không hơn ai cả. Vì bây giờ mình vẫn phải làm việc miệt mài 10-12 tiếng mỗi ngày, vẫn làm cả ngày nghỉ dù không ai thúc ép. Nhưng làm vì yêu thích, làm với sự biết ơn, làm vì vui sướng được hỏi học và mở rộng bản thân hơn mỗi ngày. Làm công việc mà bản thân mình có quyền tự quyết, có quyền yêu cầu được tôn trọng và từ chối bất cứ khách hàng nào không lịch sự tử tế. Làm công việc có thể chủ động thời gian, không phải nơm nớp lo sợ sự ẩm ương của chủ, không lo bị bắt nạt hay lợi dụng.
Mình không hơn ai cả, mình cũng nhỏ bé, yếu đuối, ngốc nghếch, nông cạn, cũng cần phải học hỏi thêm rất nhiều, và có lẽ là sẽ phải học suốt đời để hoàn thiện chính mình. Nhưng sau bài viết 'người Việt nói chung đều dễ lo âu' và nhận được một loạt bình luận của các bạn về sự vất vả ở bên này - mình không giận cũng không buồn, mà ngược lại, còn nhận ra rằng bản thân thực sự đang có một cuộc sống rất thoải mái và tốt đẹp.
Mình không hơn ai cả, nhưng mình đã hơn mình của nhiều năm trước. Một cô bé sinh ra trong một gia đình nghèo ở vùng quê nghèo từng phải đi bán bánh mỗi buổi sáng để có tiền ăn học mà bây giờ lại có thể đặt chân đến Châu Âu học tập và phát triển, có một cuộc sống tốt đẹp và nhẹ nhàng, không phải băn khoăn quá nhiều về giá cả khi muốn mua một chiếc áo mới vì sự chênh lệch tỉ giá,… đó là một kì tích, một sự xoay chuyển ngoạn mục của số phận. Và điều đó, chính là thành quả của việc bao nhiêu năm qua miệt mài nỗ lực phát triển nhận thức và mở rộng tư duy của chính mình.
Và mình biết, dù bạn đang ở đâu, đang làm nghề gì thì bạn cũng đã nỗ lực hết sức, cũng đang phải vất vả và chăm chỉ làm việc mỗi ngày để sinh tồn và xây dựng tương lai. Tất cả những nỗ lực ấy rất đáng được ghi nhận và tự hào. Nhưng chỉ cần mẫn và chăm chỉ, chỉ bán mạng bán sức kiếm tiền thôi thì rất khó để cuộc đời xoay chuyển hoàn toàn - nếu muốn xoay chuyển cuộc đời hoàn toàn, bạn cần phải nghiêm túc đầu tư các nguồn lực (thời gian, năng lượng, tiền bạc) trong việc phát triển nhận thức và mở rộng tư duy. Khi tư duy của bạn rộng mở, khi nhận thức của bạn ở tầng cao hơn, thực tại và trải nghiệm của bạn sẽ tự thay đổi. Và xin hãy nhớ cho rằng, cuộc sống có rất nhiều thực tại, không phải tất cả mọi thứ đều giống thực tại bạn đang trải qua. Nếu bạn muốn cuộc sống khác đi, hãy nhìn qua những thực tại khác và dùng nó để soi chiếu, học hỏi - thay vì định nghĩa cuộc sống chỉ theo những thứ bạn đã biết đã thấy. Những nỗ lực để bảo vệ bản ngã không giúp bạn chiến thắng ai cả, nó chỉ làm hạn chế cuộc sống của bạn lại mà thôi.
Cuối cùng, càng đi đến những nước khác, mình càng cảm thấy rằng người Việt chúng ta hoàn toàn có thể sống tốt và thành công theo nhiều cách khác nhau, vì chúng ta có sự chăm chỉ - nỗ lực - và ý chí vươn lên rất lớn. Điều mình muốn nói ở đây, trước khi quyết định sang một đất nước khác, bạn cần tìm kiếm thông tin để hiểu rõ THỰC TẾ CUỘC SỐNG ở đó và chuẩn bị tinh thần thật kĩ càng. Không quan trọng con đường bạn chọn là gì, chỉ cần bạn biết tính toán - biết tư duy - và luôn nỗ lực học hỏi, bạn sẽ thành công theo cách của riêng bạn.
Photobyme.
__________________________
Nguồn: Choose Health & Healing
