31/05/2023
Năm 1919 , hội nghị hòa bình diễn ra tại lâu đài Versailles ngoại ô Paris , 27 nước thắng trận trong thế chiến 1 , đã tập hợp bàn thảo chia lợi nhuận và sắp đặt trật tự quốc tế mới. Ngay tại hội nghị tuyên bố 14 điểm của tổng thống Mỹ Woodrow Wilson trong đó ủng hộ thành lập hội Quốc liên , ủng hộ nhiệt thành các dân tộc thuộc địa và kêu gọi quyền tự quyết cho mọi dân tộc đã thu hút sự chú ý của người dân các nước thuộc địa trong đó có Việt nam
trong bối cảnh đó ngày 18 tháng 6 năm 1919 một bào viết công khai trên báo nhân đạo có đã gây xôn xao trong dư luận đặc biệt là cộng đồng người Việt tại pháp có tên bản yêu sách của nhân dân an nam gửi tới hộ nghị hòa bình tại Versailles, ký tên thay mặt hội người an nam yêu nước kí tên Nguyễn Ái Quốc .
Bản yêu sách gồm 8 điểm như sau:
- Tổng ân xá tất cả những người bản xứ bị án tù chính trị.
- Cải cách nền pháp lý Đông Dương
- Tự do báo chí và tự do ngôn luận.
- Tự do lập hội và hội họp.
- Tự do cư trú ở nước ngoài và tự do xuất dương.
- Tự do học tập, thành lập các trường kĩ thuật tại tất cả các tỉnh cho người bản xứ.
- Thay chế độ ra các sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật.
- Có đại biểu thường trực của người bản xứ do người bản xứ bầu ra tại Nghị viện Pháp
Bằng sự kiên định công khai và hợp pháp, Nguyễn Ái Quốc đã lần đầu tiên đưa vấn đề chính trị của việt nam ra quốc tế đòi những quyền cơ bản chính đáng cho Việt Nam. Nguyễn Ái Quốc trao bản yêu sách đến tận tay các nhân vật quan trọng trong Quốc hội Pháp và tới Tổng thống Pháp. Ông đi dọc các hành lang của điện Versailles, trao cho các đoàn đại biểu của các nước lớn . Để đảm bảo ảnh hưởng tối đa của bản yêu sách, ông sắp xếp để nó được đăng trên tờ Nhân đạo . Ông còn được sự giúp đỡ của các thành viên Tổng hội Công nhân để in 6000 bản và phân phát trên đường phố Paris.
Tuy không có phản ứng chính thức từ chính phủ pháp và các đoàn đại biểu tham dự hội nghị hòa bình tại Versailles nhưng cuộc vận động trên đã gây kinh ngạc với các quan chức paris.
Ngày 23 tháng 6 năm 1919 tổng thống pháp điện cho toàn quyền đông dương rằng đã nhận được bản yêu sách và đề nghị ông xem xét vấn đề điều tra danh tính của tác giả bản yêu sách. Tháng 8 năm 1919 điện từ Hà nội sang Paris , toàn quyền Đông Dương báo bản yêu sách đã xuất hiện trong truyền đơn trên đường phố hà nội và gây ra các bình luận báo chí sôi nổi.
Tháng 9 năm 1919, trả lời công khai nhà báo người Mỹ của một tờ báo tiếng Trung ở Paris ông công khai nhận mình là Nguyễn Ái Quốc , kết thúc suy đoán về danh tính của tác giả bản yêu sách. Ngày 6 tháng 9, Nguyễn Ái Quốc được gọi đến Bộ thuộc địa để phỏng vấn, tại đây, cảnh sát mật của Pháp chụp ảnh và bắt đầu tìm kiếm thông tin về danh tính thực của ông. lo ngại sóng ngầm gây ra từ sức ảnh hưởng của bản yêu sách tới người nhập cư An Nam tại Pháp , chính quyền đã thành lập cơ quan chuyên trách và chi một số tiền lớn để theo dõi người nhập cư.
Bản yêu sách đã cho người một cái nhìn rõ ràng hơn nữa về bộ mặt thật của các nước đế quốc, bên ngoài thì tuyên bố hùng hồn bảo vệ công lý và tự do , chỉ là tuyên bố sáo rỗng bản chất vẫn là bóc lột các dân tộc thuộc địa đến cùng cực. Qua đó củng cố quyết tâm hành động và con đường đấu tranh cách mạng của người chuyển sang giai đoạn mới , từ Nguyễn Tất Thành nay gắn liền với tên gọi huyền thoại Nguyễn Ái Quốc