03/02/2026
keneng mehlaleng e tebileng ea sebopeho-puo (Sesotho), e hlophisitsoeng hantle joalo ka ha ho ka botsoa sekolong kapa tlhatlhobong.
⸻
1. MORFOLOJI (Sebopeho sa mantsoe)
Morfoloji e sheba kamoo mantsoe a hahiloeng kateng.
🔹 Mohlala 1:
Mantsoe: barutwana
• ba- → sehlomathiso sa bongata (Sehlopha 2)
• -rut- → motso wa lentsoe
• -ana → sehlomathiso sa banyenyane
➡ Tlhaloso: Lentsoe barutwana le bontša bana ba banyenyane ba rutoang.
⸻
🔹 Mohlala 2:
Mantsoe: ho se utlwisise
• ho- → lehlomathiso la ketso
• se- → nyatso
• utlwisisa → ketso
➡ Tlhaloso: Lentsoe le bontša ho haella ha kutloisiso.
⸻
2. SINTHEKISI (Kaho ya polelo)
E hlahloba kamoo mantsoe a hlophisoang kateng polelong.
🔹 Mohlala 1:
Polelo e nepahetseng:
👉 Moruti o ruta bana sekolong.
• Moruti → sehlooho
• o ruta → ketso
• bana → seamohedi
• sekolong → sebaka
⸻
🔹 Mohlala 2:
Polelo e fosahetseng:
❌ Ruta bana moruti.
E lokisitsoeng:
✔ Moruti o ruta bana.
➡ Ho tshwanetse ho qala ka sehlooho, ho latelwe ke ketso.
⸻
3. SEMANTIKI (Moelelo wa mantsoe)
E sheba moelelo wa mantsoe kapa polelo.
🔹 Mohlala:
Lentsoe: ntja
• Moelelo wa mantlha: phoofolo e ruuwang
• Moelelo wa papiso: motho ya sa tshepahaleng
👉 Monna eo ke ntja (moelelo wa papiso)
⸻
4. FONOLOJI (Melumo ya puo)
E hlahloba kamoo melumo e fetolang moelelo.
🔹 Mohlala:
• bala (read)
• pala (kind of animal / different meaning)
➡ Ho fetola tlhaku e le nngwe ho fetola moelelo.
⸻
5. TSHEBEDISO YA PUO (Pragmatics)
Kamoo puo e sebediswang maemong a itseng.
🔹 Mohlala:
• Ho moruti: Ntate, ke kopa thuso.
• Ho motsoalle: Ntate, nkame ka mohau.
➡ Mantsoe a fapana ho ya ka motho le maemo.
⸻
📌 Ka kakaretso:
Sebopeho-puo se kenyelletsa:
✔ ho thehwa ha mantsoe
✔ kaho ya polelo
✔ moelelo
✔ tshebediso ya puo